تفاوت سهام جایزه و حق تقدم


منظور از سهام جایزه چیست؟

در بازار بورس سهامی وجود دارد که برای به دست آوردن آن، سهامداران پولی پرداخت نمی‌کنند و به صورت رایگان و از طریق یکی از روش‌های افزایش سرمایه به سهامداران اعطا می‌شود.

به گزارش نبض بورس، در بازار بورس سهامی وجود دارد که برای به دست آوردن آن، سهامداران پولی پرداخت نمی‌کنند و به صورت رایگان و از طریق یکی از روش‌های افزایش سرمایه به سهامداران اعطا می‌شود. این سهام، سهام جایزه نام دارد. سهام جایزه به افراد تخصیص داده می‌شود و در پرتفوی آن‌ها موجود است اما به مدت 2 الی 4 ماه قادر به فروش آن نیستند. به منظور آشنایی بیشتر با سهام جایزه مطالعه این مقاله را به شما توصیه می‌کنیم.

افزایش سرمایه چیست؟

سهام جایزه از طریق یکی از روش‌های افزایش سرمایه به افراد اختصاص داده می‌شود. حال برای فهم بیشتر این سهام در ابتدا باید تعریفی از افزایش سرمایه داشته باشیم. شرکت‌های بورسی برای پیشبرد اهداف خود و برای تامین منابع مالی مورد نیازشان، دست به افزایش سرمایه می‌زنند. برای بازیگران بازار بورس شرکت در افزایش سرمایه جذابیت‌های زیادی دارد و استقبال خوبی هم از آن می‌شود اما بهتر است بدانیم که افزایش سرمایه همیشه به معنای ارزش بالای سهام نیست.

افزایش سرمایه که با هدف تامین نقدینگی جدید و سودآوری انجام می‌شود اشکال متفاوتی هم دارد. در بازار سرمایه ایران چهار روش برای افزایش سرمایه وجود دارد:

  1. افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها
  2. افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران
  3. افزایش سرمایه از محل سود انباشته
  4. افزایش سرمایه از روش صرف سهام

افزایش سرمایه با هر کدام از این روش‌ها می‌تواند جذاب باشد اما مرسوم‌ترین و متداول‌ترین روش، افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران است. دو روش افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها و سود انباشته در میان سهامداران محبوبیت بیشتری دارند و دو روش دیگر یعنی صرف سهام و آورده نقدی بهترین روش افزایش سرمایه از نگاه شرکت‌ها محسوب می‌شوند.

برای مطلع شدن از افزایش سرمایه شرکت‌ها و سهام جایزه آن‌ها باید به سامانه کدال مراجعه کنید؛ تمامی اطلاعات مربوطه در این سایت قابل مشاهده است. شرکت در افزایش سرمایه ممکن است به افزایش سود سهامدارن منجر شود اما نه همیشه. امکان دارد اتفاق خاصی برای سهم نیفتد یا حتی با ضرر و زیان همراه باشد. در نتیجه نباید بدون دلیل و بدون توجه به فاکتورها و عوامل مختلف در افزایش سرمایه شرکت‌ها حضور پیدا کنیم.

روش‌های افزایش سرمایه کدام است؟

گفتیم که افزایش سرمایه اشکال متنوع دارد که تفاوت اصلی آن‌ها تنها به محل تأمین منابع مالی جدید مربوط است. در ادامه انواع افزایش سرمایه را به طور مختصر شرح می‌دهیم تا پس از آن بگوییم که منظور از سهام جایزه چیست؟

افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی (سهام جایزه)

در افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی، دارایی‌های ثابت شرکت مانند زمین، ساختمان، ماشین‌آلات و تجهیزات و . که به تبع تورم افزایش قیمت داشته‌اند را، مورد ارزیابی مجدد قرار می‌دهد تا در صورت افزایش قیمت، ارزش جدید دارایی‌هایش را در ترازنامه به‌ روزرسانی کند.

در نتیجه افزایش میزان دارایی‌ها، میزان سرمایه و تعداد سهام سهامداران نیز افزایش و قیمت هر سهم کاهش می‌یابد و تعداد سهامی که اضافه شده است به عنوان سهام جایزه مطرح می‌شود. توجه کنید که اگر در خرید سهم دید بلندمدت دارید، افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها که منجر به اعطای سهام جایزه می‌شود را به شما توصیه می‌کنیم.

افزایش سرمایه از محل سود انباشته (سهام جایزه)

تمامی شرکت‌های حاضر در بورس می‌توانند قسمتی از سود سالیانه خود را میان سهامداران‌ خود تقسیم نکرده و آن را در صندوق ذخیره پولی‌شان نگه‌داری کنند تا در زمان مناسب و برای تامین منابع مالی، این مازاد سود که حال به عنوان سود انباشته از آن یاد می‌شود در طی فرآیند افزایش سرمایه به سهامداران عرضه شود.

لازم به ذکر است که این سود انباشته شده هم با عنوان سهام جایزه به سهامداران تعلق می‌گیرد. در واقع شرکت‌ از محل همین سودهای ذخیره ‌شده، سرمایه خود را افزایش می‌دهد تا منابع مالی جدید مورد نیاز خود را تأمین کند.

افزایش سرمایه از محل صرف سهام

در مواقعی که ارزش قیمت بازار سهم با ارزش اسمی آن یکسان نباشند به این مابه‌التفاوت اضافه ارزش سهام، صرف سهام گفته می‌شود. حال در روش افزایش سرمایه به روش صرف سهام، شرکت سهام خود را به مبلغی بیش از قیمت اسمی می‌فروشد و تفاوت قیمت فروش و قیمت اسمی سهام را به سه صورت مدیریت می‌کند یا مبلغ حاصله را به ‌حساب اندوخته شرکت منتقل می‌کند یا سهام جدید به سهامداران خود عرضه می‌کند یا اضافه ارزش را نقدی به سهامداران خود پرداخت می‌کند.

افزایش سرمایه از محل آورده نقدی

حال اگر شرکت سود انباشته چندانی نداشته باشد اوراقی را منتشر می‌کند به نام حق تقدم و آن را در اختیار سهامداران خود قرار می‌دهد تا با خرید آن اوراق و واریز مبلغ نقدی به حساب شرکت، افزایش سرمایه از محل آورده نقدی انجام شود. مدت ‌زمان مجاز برای معاملات حق تقدم سهام به طور معمول ۲ ماه است و سهامداران باید در این بازه زمانی برای خرید یا فروش حق تقدم خود اقدام کنند.

سهام جایزه چیست؟

در اکثر مواقع افزایش سرمایه یک اتفاق مهم و مطلوب برای سهامداران است و این رویداد را دوست دارند برای همین برخی از شرکت‌ها به‌ جای آن که سود را به صورت پول نقد به سهامداران خود پرداخت کنند با عنوان سود سهمی یا سهام جایزه به سهامداران خود می‌دهند.

بسیاری از سهامداران سهام شرکت مورد نظر خود را از قبل خریداری می‌کنند تا هم دارایی‌شان در فرآیند افزایش سرمایه قرار گیرد و هم صاحب سهام جایزه شوند. البته در این میان افرادی هم هستند که بر اساس تحلیل‌های خود نمی‌خواهند در افزایش سرمایه شرکت ‌کنند و قبل از برگزاری مجمع از سهم خارج می‌شوند.

نکته آخر این که توزیع سهام جایزه بر کل دارایی‌ها، کل بدهی و حقوق صاحبان سهام، تأثیر خاصی به جا نخواهد گذاشت و در این فرایند تنها سرمایه اسمی شرکت تغییر می‌کند اما همین کار سبب قدرت جذب نقدینگی و گسترش بازار آن شرکت می‌شود.

جمع‌بندی

در این مقاله در ذیل توضیح سهام جایزه از افزایش سرمایه گفتیم و انواع آن را نام بردیم چرا که سهام جایزه، بخشی از افزایش سرمایه شرکت‌ها است. به طور کلی نمی‌توان گفت که افزایش سرمایه خبر یا اتفاق خوبی برای سهامداران است البته در صورتی که شرکت اهداف توسعه‌ای برای آینده خود داشته باشد، افزایش سرمایه رویدادی خوب و سودآور است.

دلایل افزایش سرمایه

شرکت ها معمولا به خاطر گرفتن پروژه های جدید و سنگین تر نسبت به قبل، تأمین نقدینگی و منابع برای گسترش فعالیت های خود، اصلاح ساختار مالی شرکت و افزایش قدرت رقابتی اقدام به افزایش سرمایه می کنند.

پیشنهاد افزایش سرمایه در مجمع فوق العاده شرکت مطرح می شود.

انواع افزایش سرمایه

افزایش سرمایه از تفاوت سهام جایزه و حق تقدم محل سود انباشته (سهام جایزه)

افزایش سرمایه از محل آورده نقدی

افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی‌ دارایی های شرکت

افزایش سرمایه از محل صرف سهام (سلب حق تقدم)

در ادامه هر نوع را توضیح می دهیم:

افزایش سرمایه از محل سود انباشته (سهام جایزه)

شرکت ها در طول سال مالی خود مقداری از سود بدست آمده را در حسابی تحت عنوان سود انباشته در صورت های مالی شرکت نگهداری می کنند. شرکت زمانی که سود انباشته مناسبی داشته باشد با پیشنهاد هیئت مدیره افزایش سرمایه خود را عملی می کند.

از آن جایی که جریان نقدینگی جدیدی وارد شرکت نمی شود، در ازای سهامی که به شرکت اضافه می شود در بین سهامداران تقسیم می شود ولی پولی گرفته نمی شود، به همین دلیل به آن سهام جایزه نیز گفته می شود.

در این افزایش سرمایه، میزان سرمایه سهامداران و درصد سهامداری آن ها تغییری نمی کند. یعنی به همان اندازه که سهام به سبد آن ها اضافه می شود، از قیمت هر سهم کم می شود تا مبلغ سرمایه گذاری آن ها قبل و بعد از افزایش سرمایه یکسان بماند، ولی نکته مثبت در این نوع افزایش سرمایه آن است که این نوع، می تواند تقاضا را برای خرید در سهام افزایش داده و بنابراین باعث رشد سهم و شرکت شود.

مزایا و معایب افزایش سرمایه

در مقاله قبلی به بررسی مفهوم افزایش سرمایه و انواع آن پرداختیم. در واقع هر گونه تغییر در ارزش دارایی شرکت یا تزریق سرمایه جدید به عنوان افزایش سرمایه شناخته می‌شود. به 3 روش الف) از محل تجدید ارزیابی دارایی‌های شرکت، ب) از طریق سود انباشته و ج) از محل آورده نقدی سهامداران انجام می‌شود. در این آموزش بورس به بررسی مزایا و معایب هر کدام از این روش‌ها برای سهامداران و شرکت‌ها خواهیم پرداخت. همچنین سعی می‌کنیم پارامترهای موثر بر واکاوی بهترین نوع آن را خدمت شما بیان کنیم.

مفهوم افزایش سرمایه چیست؟

مفهوم افزایش سرمایه در دلایل و روش‌های مختلف آن نهفته است! دوباره با هم مرور می‌کنیم چرا شرکت‌ها در بورس افزایش سرمایه می‌دهند؟ همان‌طور که در مقاله قبلی اشاره شد 2 دلیل اصلی برای آن وجود دارد:

  • تامین منابع مالی جدید جهت اجرای طرح‌های توسعه شرکت
  • اصلاح ساختار مالی شرکت و بروزرسانی ارزش دارایی‌های شرکت

همانطور که گفتیم 3 روش افزایش سرمایه به شرح زیر است:

انواع روش های افزایش سرمایه کدام است

  1. از محل تجدید ارزیابی دارایی‌های شرکت
  2. از محل سود انباشته شرکت
  3. از محل آورده نقدی سهامداران

در دو روش اول (تجدید ارزیابی و سود انباشته) هیچ‌گونه نقدینگی تفاوت سهام جایزه و حق تقدم جدیدی به شرکت تزریق نمی‌شود. در واقع صرفا ساختار مالی شرکت اصلاح و بهبود پیدا می‌کند. اما در روش سوم نقدینگی جدیدی توسط سهامداران به شرکت تزریق می‌شود. در ادامه مزایا و معایب هر کدام از روش‌های مختلف افزایش سرمایه را تشریح می‌کنیم. به شما توصیه میکنم ابتدا مقاله زیر را بطور کامل مطالعه بفرمایید.

افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌های شرکت

دارایی‌های شرکت هنگام تاسیس نزد سازمان ثبت شرکت‌ها برآورد و ثبت می‌شود. فرض کنید شرکتی هنگام تاسیس 1 میلیارد دارایی (زمین، ساختمان اداری، ماشین آلات صنعتی و تجهیزات و…) به ثبت رسانده است. حال قطعا بعد از گذشت 10 سال و با توجه به وضعیت تورمی کشوری مثل ایران، ارزش این دارایی‌ها افزایش یافته است. شرکت‌ها می‌توانند با تهیه مستندات لازم و اخذ مجوز از سازمان بورس نسبت به ارزش‌گذاری مجدد دارایی‌ها خود و افزایش سرمایه شرکت اقدام کنند.

این روش عموما مورد استقبال شرکت‌های زیان‌ده است! با توجه به ویژگی‌های این نوع افزایش سرمایه، حتی گاهی مورد استقبال شرکت‌های زیان ده نیز قرار نمی‌گیرد!

افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی صرفا به روزرسانی دارایی‌ها و اصلاح صورت‌های مالی شرکت را در پی دارد. از آنجایی که نقدینگی جدیدی به شرکت تزریق نمی‌شود هیچ‌گونه تغییر بنیادی نیز در شرکت رخ نمی‌دهد. این روش بیشتر در اقتصادهای تورمی مورد استقبال قرار می‌گیرد چرا که گاهی اوقات شرکت مجبور به افزایش سرمایه است (مثلا شرکت‌های مشمول ماده 141 قانون تجارت) و بخاطر رکود اقتصادی حاکم بر جامعه و کاهش سودآوری، امکان افزایش سرمایه از روش‌های دیگر وجود ندارد! در ادامه مزایا و معایب این روش را واکاوی خواهیم کرد.

مزایا

  1. امکان خروج شرکت‌های زیان ده از ماده 141 قانون تجارت
  2. به‌روز شدن دارایی‌های شرکت و اصلاح صورت‌های مالی
  3. واقعی‌تر شدن نسبت‌های مالی شرکت مثل بازده حقوق صاحبان سهام، بازده دارایی‌ها و بازده دارایی‌های ثابت. این نسبت‌های مالی جز معیارهای مهم جهت ارزیابی عملکرد شرکت‌ها هستند. بنابراین با به‌روز شدن این نسبت‌ها، ارزیابی و مقایسه شرکت با شرکت‌های دیگر منطقی‌تر و بهتر خواهد بود.
  4. بهبود نسبت بدهی به دارایی شرکت: در نتیجه افزایش اعتبار شرکت نزد بانک و سهولت در دریافت تسهیلات جهت بهبود شرایط شرکت را در پی دارد.
  5. عدم نیاز به پرداخت وجه (ارزش اسمی سهم) توسط سهامدار (این مورد برای سهامداران مزیت محسوب می‌شود!)
  6. کاهش قیمت سهام شرکت و جذابیت بیشتر برای معامله‌گران جهت خرید

معایب

  1. عدم ورود نقدینگی جدید به شرکت
    تذکر: شاید برایتان سوال پیش بیاد مگر “سهامداران یک شرکت” و “شرکت” دو معقوله جدا از هم هستند! در واقع سهامدارِ شرکت مالک شرکت است بنابراین چرا “عدم پرداخت” برای سهامدار جز مزایا و برای شرکت جز معایب درنظر گرفته شده است؟ پاسخ این پرسش به دیدگاه سرمایه‌گذاری سهامداران بستگی دارد. برای مثال سهامداران با دیدگاه کوتاه مدت و نوسان‌گیری، به اهداف بلندمدت شرکت توجه خاصی ندارند! بنابراین برای سرمایه‌گذاران بلندمدت، عدم ورود نقدینگی به شرکت جزء معایب این افزایش سرمایه محسوب می‌شود.
  1. تاثیر منفی افزایش سرمایه بر EPS (افت سوددهی در دوره‌های مالی بعد)
    در این روش دارایی‌های استهلاک‌پذیر شرکت تجدید ارزیابی شده و ارزش آنها در صورت‌های مالی به‌روز و افزایش می‌یابد. در نتیجه با افزایش ارزش این دارایی‌ها، هزینه استهلاک این تجهیزات از نظر ریالی نیز بیشتر خواهد شد. این افزایش هزینه استهلاک در صورت‌های مالی بعدی شرکت می‌تواند منجر به کاهش EPS (سود هر برگه سهم) شود.
  1. امکان ایجاد زیان انباشته سنگین در بلندمدت
    عموما شرکت‌هایی که از این نوع افزایش سرمایه استفاده می‌کنند زیان انباشته سنگینی دارند. باید مدنظر داشت که این زیان انباشته بخاطر مشکلات زیاد در فرآیندهای عملیاتی و ساختار شرکت است. بنابراین اگر شرکت برنامه خاصی برای برون‌رفت از آن نداشته باشد قطعا افزایش سرمایه دردی از دردهای شرکت دوا نخواهد کرد و در بلندمدت قطعا زیان انباشته سنگین‌تر خواهد شد.

چند نکته مهم

  • گاهی اوقات این نوع افزایش سرمایه صرفا جنبه روانی دارد. یعنی شرکت برای اینکه قیمت سهام خود را افزایش دهد اقدام به این عمل می‌کند! چرا که با افزایش ارزش دارایی‌های شرکت، قیمت سهام با ارزش دفتری شرکت تفاوت چشمگیری خواهد داشت بنابراین سهام شرکت مستعد صعود خواهد بود. حتی گاهی اوقات صرفا درج آگهی پیشنهاد افزایش سرمایه باعث رشد قیمت سهام شرکت می‌شود. مراقب باشید در بازی حقوقی‌های بازار بورس گرفتار نشوید!
  • این روش برای شرکت‌هایی که دارایی استهلاک‌پذیر کمی دارند و زیان‌ده و مشمول ماده 141 هستند بسیار مناسب است. مثل بانک‌ها و شرکت‌های بیمه و …
  • در این روش تاثیر افزایش سرمایه بر نسبت P/E در بلند مدت مورد بررسی قرار می‌گیرد. با توجه به سوددهی شرکت در آینده می‌تواند نسبت P/E کاهش یا افزایش یابد. تغییرات EPS در صورت‌های مالی دوره‌ای را دنبال کنید.

افزایش سرمایه از محل سود انباشته

وقتی تفاوت سهام جایزه و حق تقدم شخص سهام یک شرکت را خریداری می‌کند در واقع سهامدار و مالک شرکت است. بنابراین در انتهای سال مالی، باید سود شرکت بین سهامداران تقسیم شود. شرکت‌ها این اختیار را دارند که تمام سود محقق شده را بین سهامداران تقسیم نکنند. در واقع شرکت‌ها می‌تواند بخشی از EPS را به عنوان سود نقدی سهام (DPS) بین سهامداران تقسیم کنند. سپس بخش باقی‌مانده سود را به عنوان “سود انباشته” در “حساب اندوخته شرکت” ذخیره کنند. این سود انباشته جز دارایی شرکت محسوب می‌شود و شرکت‌ها می‌توانند از طریق آن افزایش سرمایه دهند.

مزایا

  1. تامین منابع مالی موردنیاز شرکت جهت اجرا پروژه‌های جدید
  2. بهبود سودآوری شرکت در بلند مدت با اجرایی شدن طرح‌های توسعه
  3. عدم نیاز به وایز وجه توسط سهامداران (اهدای سهام جایزه)
  4. کاهش قیمت سهام شرکت و جذابیت بیشتر برای معامله‌گران جهت خرید

معایب

  1. عدم ورود نقدینگی جدید از خارج شرکت: فرض کنید بچه‌ای قصد خرید عروسک داشته باشد! اگر والدین کودک، پول نقدی به او بدهند برای بچه خوشایندتر است یا اینکه به او بگویند قُلک پول خود را بشکند!؟
  2. کاهش مبلغ سود شرکت در کوتاه‌مدت: بخاطر افزایش تعداد سهام شرکت، سود هر برگه سهم در کوتاه مدت کاهش می‌یابد.

افزایش سرمایه از محل آورده نقدی سهامداران

اولویت شرکت‌ها جهت تامین منابع مالی طرح‌های توسعه همین روش است. در واقع بهترین نوع افزایش سرمایه برای شرکت‌ها، از محل آورده نقدی سهامداران است. چرا که نقدینگی جدیدی از خارج شرکت به شرکت تزریق می‌شود. در این روش شرکت اوراقی را با نام “حق تقدم سهام” منتشر می‌کند. به تمام سهامداران شرکت در زمان برگزاری مجمع فوق‌العاده افزایش سرمایه، حق تقدم سهام تعلق می‌گیرد! تعداد حق تقدم سهام هر کدام از سهامداران با توجه به تعداد سهام و درصد مالکیت‌شان در شرکت محاسبه می‌شود. در واقع شرکت با استفاده از این اوراق، اولویت استفاده از افزایش سرمایه را به سهامداران فعلی شرکت می‌دهد. در مقاله زیر بطور کامل به بررسی این نوع و واکاوی حق تقدم سهام پرداختیم.

نکته: نماد بورسی حق تقدم در سایت TSETMC متشکل از نماد سهام و حرف “ح” در انتهای آن است. مثلا حق تقدم سهام نماد بورسی شبندر، بصورت “شبندرح” نشان داده می‌شود.

مزایا

  1. تامین منابع مالی موردنیاز شرکت جهت اجرا طرح‌های توسعه بدون نیاز به بازپرداخت: اولین روش شرکت‌ها جهت تامین منابع مالی، وام‌های بانکی است. دریافت وام از بانک علاوه بر زمانبر بودن و پروسه طولانی با بازپرداخت سودهای کلان همراه است. اما در روش “آورده نقدی سهامداران”، شرکت نقدینگی موردنیاز خود را از سهامداران دریافت می‌کند. سهامداران نیز در سودهای آتی حاصل از توسعه و سرمایه‌گذاری‌های جدید شرکت سهیم هستند.
  2. تزریق نقدینگی جدید از خارج شرکت: تنها در این روش، نقدینگی جدید از خارج شرکت (توسط سهامداران) به شرکت تزریق می‌شود.
  3. افزایش سودآوری شرکت در بلندمدت (تاثیر مثبت افزایش سرمایه برEPS)
  4. کاهش قیمت سهام شرکت و جذابیت بیشتر برای معامله‌گران جهت خرید

معایب

  1. زمانبر بودن تبدیل اوراق حق تقدم سهام به برگه سهم عادی
    پس از افزایش سرمایه از محل آورده نقدی سهامداران، اوراق حق تقدم در یک بازه 60 روزه امکان معامله دارند. سپس شرکت موظف به فروش اوراق حق تقدم استفاده نشده در یک بازه 20 روزه است. بنابراین در بهترین حالت 3 ماه طول می‌کشد که حق تقدم سهام به سهم عادی تبدیل شود! گاهی اوقات این پروسه 6 تا 8 ماه به طول ‌می‌انجامد!
  1. کاهش مبلغ سود شرکت در کوتاه مدت

بهترین نوع افزایش سرمایه کدام است؟

پاسخ این پرسش به پارامترهای زیادی بستگی دارد. 2 پارامتر مهم عبارت است از:

  1. دیدگاه سرمایه‌گذاری شما (بلندمدت، کوتاه مدت، میان مدت)

قطعا شرکت در افزایش سرمایه از محل آورده نقدی سهامداران برای دوستان نوسان‌گیر مناسب نیست! چرا که در یک پروسه 3 الی 8 ماهه درگیر خواهند شد! علاوه بر این از سودآوری شرکت در آینده نیز ذینفع نخواهند بود! اما افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌های یک شرکت زیان‌ده (مشمول ماده 141 قانون تجارت) می‌تواند گزینه جذاب‌تری برای معامله‌گران با دیدگاه کوتاه مدت باشد.

  1. چشم‌انداز، ساختار مدیریتی و برنامه‌های توسعه شرکت

دومین پارامتر مربوط به دلایل افزایش سرمایه و چشم‌انداز فعالیت‌های شرکت، ساختار مدیریتی و برنامه‌های توسعه‌ای شرکت و… است.

فرض کنید شرکتی بخاطر زیان انباشته سنگین قصد افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌های خود دارد. اگر شرکت هیچ برنامه‌ای برای برون رفت از این زیان نداشته باشد قطعا خرید سهام آن و شرکت در افزایش سرمایه با دیدگاه سرمایه‌گذاری بلند مدت کار اشتباهی است.

حال فرض کنید شرکت دیگری بخاطر توسعه فعالیت‌های تولیدی خود، افزایش سرمایه از محل آورده نقدی سهامداران را تصویب می‌کند. ساختار مدیریتی آن نیز به گونه ای است که برنامه مدونی برای آینده شرکت می‌توان تصور کرد. بنابراین شرکت در افزیش تفاوت سهام جایزه و حق تقدم سرمایه و سرمایه‌گذاری بلندمدت می‌تواند بازدهی مناسبی را نصیب سهامداران کند.

همانطور که مشاهده کردید افزایش سرمایه هم می‌تواند خوب باشد هم بد! بنابراین با توجه به استراتژی معاملاتی خودتان و بررسی شرایط شرکت تصمیم مناسب را اتخاذ کنید. خوشحال می‌شویم نظرات و تجربیات خود را با ما و سایر دوستانتان در میان بگذارید.

اگر قصد یادگیری 0 تا 100 مبحث آموزش بورس را دارید به شما توصیه می‌کنیم مقالات آموزشی زیر را به ترتیب مطالعه بفرمایید، به مرور مقالات جدیدتر پیرامون آموزش بورس در سایت درج خواهد شد حتما پیگیر پارس‌سهام باشید.

تفاوت پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسی و عرضه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ اولیه در کجاست؟

تفاوت پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسی و عرضه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ اولیه

در نگاه اول ممکن است پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسی و عرضه اولیه سهام در نگاه سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذاران به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ویژه سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذاران جدید بورسی از شباهت زیادی برخوردار باشند. یکی از شباهت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسی و عرضه اولیه، روش ثبت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌سفارش است، در این خبر تفاوت پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسی و عرضه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ اولیه را بررسی می‌کنیم.

۱- در عرضه اولیه سهام در بورس یا فرابورس، محدوده قیمتی برای سهم در نظر گرفته می‌شود، پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسی اما در قیمت اسمی یعنی ۱۰۰‌تومان انجام می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌پذیرد.

۲- برای عرضه اولیه سهام یک بازه زمانی معمولا ۲ساعته در یک روز در نظر گرفته می‌شود و سپس بر اساس سفارش‌های ثبت‌شده در سیستم سهام به متقاضیان تفاوت سهام جایزه و حق تقدم تخصیص پیدا می‌کند. در پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسی اما مهلت زمانی حدکثر ۳۰ روزه در نظر گرفته می‌شود. پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسان با شروع زمان پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسی می‌توانند سفارش‌های خود را در سیستم معاملاتی ثبت کنند و این فرآیند تا زمانی که تمام اوراق موردنظر شرکت عرضه شود ادامه پیدا می‌کند. این فرآیند ممکن است در همان روز اول پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسی به اتمام رسیده یا تا پایان مهلت مقرر تداوم یابد و حتی در برخی موارد در صورت عدم‌تکمیل پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسی احتمال تمدید زمان پیش‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌بینی شده نیز وجود دارد.

۳- مهم‌ترین تفاوت پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسی و عرضه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ اولیه سهام اما زمان قابل‌معامله‌شدن سهم شرکت در بازار سهام است. در عرضه اولیه بلافاصله در روز بعد از عرضه، نماد شرکت بازشده و با دامنه‌نوسان ۵‌درصدی آماده معامله می‌شود. در پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسی اما پس از اتمام فرآیند، باید مراحل مربوط به ثبت شرکت دنبال شود. این مرحله ممکن است روزها یا ‌ماه‌ها به درازا بکشد، پس از آن است که شاهد بازگشایی نماد معاملاتی در بازار سهام و انجام دادوستد خواهیم بود. نکته‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای که باید مورد‌توجه سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذاران قرار گیرد.

۴- همچنین عرضه اولیه در بازارهای بورس و فرابورس انجام می‌شود اما در پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسی، شرکت بعد از ثبت، در بازار پایه درج می‌شود.‌ بنابراین پذیره‌نویسی نسبت به عرضه اولیه دارای ریسک بالایی است.

افزایش سرمایه از روش صرف سهام چیست؟

زمانی که سهامداران حق استفاده از حق‌تقدم را از خود سلب کنند و سهام جدید را به سهامداران جدید واگذار کنند، افزایش سرمایه از محل صرف سهام با سلب حق‌تقدم رخ می‌دهد. همان رویدادی که قرار است در واگذاری سهام پرسپولیس و استقلال رخ دهد.

در افزایش سرمایه به روش صرف سهام به‌جای انتشار سهام عادی با ارزش اسمی، پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسی سهام جدید ناشی از این عمل به قیمت بازار انجام می‌گیرد. منظور از صرف سهام، اضافه ارزش سهام یعنی مابه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌التفاوت ارزش بازاری و اسمی سهام است. در مجموع این نوع افزایش سرمایه به یکی از سه طریق زیر عمل می‌شود:

۱- سهام جایزه برای سهامداران قبلی: در این حالت، مازاد پرداختی بابت فروش سهام جدید نسبت به ارزش اسمی هر سهم، یعنی هزار ریال، در قالب صرف سهام ثبت می‌شود و متناسب با آن سهام جدید بین سهامداران قبل از افزایش سرمایه از محل صرف سهام با سلب حق‌تقدم توزیع می‌شود؛ چون فروش سهام جدید در بازار به قیمتی پایین‌تر از قیمت پایانی روز فروش انجام می‌شود، محاسبات به‌نحوی است که ارزش ثروت سهامداران قبل از افزایش سرمایه از محل صرف سهام، با ارزش ثروت آنها بعد از دریافت سهام جایزه از محل صرف سهام، برابر باشد. البته تفاوت سهام جایزه و حقتفاوت سهام جایزه و حق تقدم تقدم پس از بازگشایی، ممکن است بابت تغییرات انتظارات این ثروت دستخوش تغییر شود، اما محاسبات قیمت تئوریک به نحوی است که ثروت سهامداران پیشین تغییر نکند. به تعبیری، قوانین به شکلی تنظیم شده‌اند که افزایش سرمایه شرکت از محل آورده نقدی، منجر به کاهش یا افزایش ارزش سهامداران پیشین نشود.

۲- سود نقدی: در این حالت، مازاد پرداختی بابت صرف سهام نسبت به ارزش اسمی هر سهم، یعنی هزار ریال، در قالب سود نقدی بین سهامداران قبلی توزیع می‌شود تا قیمت هر سهم کاهش یافته به قیمت تئوریک به‌علاوه میزان سود نقدی دریافتی بعد از افزایش سرمایه از محل صرف سهام با سلب حق‌تقدم، برابر با ارزش دارایی سهامداران پیش از دعوت به مجمع شود. این حالت و محاسبات آن دقیقا مشابه با حالت سهام جایزه ثبت می‌شود و متناسب با آن سهام جدید بین سهامداران قبل از افزایش سرمایه از محل صرف سهام توزیع می‌شود، چون فروش سهام جدید در بازار به قیمتی پایین‌تر از قیمت پایانی روز فروش انجام می‌شود، محاسبات به‌نحوی است که ارزش ثروت سهامداران قبل از افزایش سرمایه از محل صرف سهام با سلب حق‌تقدم، با ارزش ثروت آنها بعد از دریافت سود نقدی از محل صرف سهام، برابر باشد. این روش برای شرکت مطلوبیت چندانی ندارد؛ چراکه منجر به خروج نقدینگی از شرکت می‌شود.

۳- انتقال صرف سهام به اندوخته شرکت: در این حالت، مازاد پرداختی بابت صرف سهام نسبت به ارزش اسمی هر سهم، یعنی هزار ریال، در قالب اندوخته صرف سهام ثبت می‌شود و شرکت می‌تواند برای تامین‌مالی طرح‌های جاری یا توسعه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای خود از آن استفاده کند. به این دلیل که در این روش، از محل صرف سهام افزایش سرمایه رخ می‌دهد، قیمت سهام جدید بالاتر از روش‌های اول و دوم تعیین و در بازار به‌فروش می‌رسد. این روش به دلیل مزایایی که برای تمام سهامداران دارد و آورده نقدی بیشتری که برای شرکت فراهم می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند، روش ارجح افزایش سرمایه است که اخیرا مورد‌توجه قرار گرفته و مصوبه مجلس شورای اسلامی برای معافیت افزایش سرمایه از محل صرف سهام با سلب حق‌تقدم قائل به این حالت است. در این روش، شرکت سهام خود را به مبلغی بیش از قیمت اسمی و از طریق پذیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نویسی به فروش رسانده و تفاوت حاصل از قیمت فروش و قیمت اسمی سهام را، به حساب اندوخته منتقل یا در ازای آن سهام جدید (سهام جایزه) به سهامداران قبلی می‌دهد.

تفاوت سهام جایزه و حق تقدم

افزایش سرمایه چیست انواع آن را بشناسیم

یکی از واژه‌هایی که به گوش بورس‌بازان آشناست، افزایش سرمایه شرکت‌ها و رشد قیمت سهام آنها به این واسطه است. در این میان پرسشی که شاید برای بسیاری از سرمایه‌گذاران جدید بورسی پیش می‌آید این است که افزایش سرمایه چیست، چه شرکت‌هایی مبادرت به افزایش سرمایه می‌کنند، چه روش‌هایی برای افزایش سرمایه وجود دارد و تفاوت این روش‌ها در چیست، سهام موجود در پرتفوی سهامداران بعد از افزایش سرمایه چه تغییری می‌کند؟ و پرسش‌های دیگری از این دست که در گزارش پیش رو به آنها پاسخ داده می‌شود.

در یک نگاه کلی شرکت‌ها به منظور تامین منابع مورد نیاز برای طرح‌های توسعه‌ای و همچنین پاسخگویی به نیاز خود به نقدینگی، اقدام به افزایش سرمایه می‌کنند. در واقع تغییر در میزان سرمایه یکی از روش‌های تامین مالی شرکت‌هاست. در برخی مواقع نیز این راهکار به منظور اصلاح و بهبود ساختار مالی شرکت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

هر شرکت بورسی یا فرابورسی که بخواهد سرمایه خود را به هر دلیلی افزایش دهد، باید تعدادی سهام جدید منتشر کند و به سهامداران بفروشد. به این طریق مبلغ موردنیاز برای این اقدام تامین می‌شود. تفاوت اصلی میان انواع روش‌های افزایش میزان سرمایه نیز به محل تامین این منابع جدید بازمی‌گردد که در ادامه انواع روش‌ها به تفصیل توضیح داده می‌شود.

انواع روش‌‌های افزایش سرمایه کدامند؟

در مجموع می‌توان چهار دسته کلی برای افزایش سرمایه شرکت‌ها در نظر گرفت که شامل:

افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها

افزایش سرمایه از محل سود انباشته (سهام جایزه)

افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران

افزایش سرمایه به روش صرف سهام می‌شود.

افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی چیست؟

در افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها، شرکت دارایی‌های ثابت مشهود خود مانند زمین، ساختمان، ماشین‌آلات و تجهیزات، سرمایه‌گذاری‌ها و… را مورد تجدید ارزیابی قرار می‌دهد. به عبارت دیگر، ارزش دارایی‌های یک شرکت بر اساس نرخ تورم کشور ارزیابی شده و در ترازنامه به‌روز می‌شود. با به‌روز شدن ارزش دارایی‌ها، امکان استفاده از تسهیلات مالی بیشتر نیز وجود دارد. این مهم در شرکت‌های زیان‌ده می‌تواند به‌عنوان محرکی برای تجدید حیات شرکت‌ها محسوب شود. این موضوع به‌ویژه برای شرکت‌هایی که مشمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت شده‌اند، از اهمیت زیادی برخوردار است. بر‌اساس قانون تجارت در صورتی که مقدار زیان از نصف سرمایه ثبتی شرکت بیشتر باشد، شرکت مذکور مشمول ماده ۱۴۱ می‌شود. شرکت زیان‌ده برای خروج از این ماده باید سرمایه خود را به مقداری افزایش دهد تا میزان زیان از نصف سرمایه کمتر شود. در این روش، درصد مالکیت سهامدار در شرکت تغییری پیدا نمی‌کند. یعنی به همان نسبت که سرمایه شرکت زیاد می‌شود، تعداد سهام فرد نیز افزایش پیدا می‌کند.

افزایش سرمایه از محل سود انباشته چیست؟

طبق قانون تجارت شرکت‌ها موظفند سالانه درصدی از سود خود را بین سهامداران تقسیم نکرده و نزد خود نگهداری کنند. این سود در حسابی تحت عنوان سود انباشته در صورت‌های مالی شرکت‌ها ثبت می‌شود. با افزایش سودهای ذخیره شده و رسیدن به مقدار مناسبی، شرکت‌ می‌تواند از این محل سرمایه خود را افزایش دهد و با این کار منابع جدید موردنیاز خود را تامین کند. پس در روش سود انباشته عملا جریان نقدینگی جدید به شرکت وارد نمی‌شود. پس به دلیل اینکه سهامداران پولی برای سهام جدید خود پرداخت نمی‌کنند. در این روش به سهامداران، سهامی تحت عنوان سهام جایزه تعلق می‌گیرد.

افزایش سرمایه از محل آورده نقدی چیست؟

در مواقعی که شرکت نیاز به منابع جدید برای طرح‌های توسعه‌ای خود دارد اما سود انباشته مناسبی در اختیار ندارد، ناچار به افزایش سرمایه از محل آورده نقدی سهامداران است. به دلیل اینکه این روش، نیازمند تامین منابع جدید از سوی سهامداران فعلی شرکت است، شرکت حق استفاده و حضور در آن را ابتدا به سهامداران شرکت می‌دهد.

به این صورت که اوراقی تحت عنوان «حق تقدم سهام» در اختیار سهامداران فعلی قرار می‌گیرد. سهامدار در مدت زمان مجاز برای معاملات این اوراق که معمولا ۲ ماه است و به آن مهلت پذیره‌نویسی گفته می‌شود، دو راهکار دارد.

۱. پرداخت مبلغ اسمی سهام: در این روش سهامدار به ازای هر سهم باید مبلغی را در بازه زمانی ۲ ماهه به شرکت پرداخت کند. این مبلغ در ایران معمولا هزار ریال (قیمت اسمی سهم) است. با این کار پس از طی شدن مراحل افزایش سرمایه، حق تقدم شما تبدیل به سهم عادی می‌شود.

۲. فروش حق تقدم: اگر سهامدار به هر علتی تمایل نداشته باشد که از حق تقدم‌های خود استفاده کند، می‌تواند در بازه زمانی دو ماهه حق تقدم‌های خود را به سرمایه‌گذاران دیگر بفروشد. این حق تقدم‌ها مانند سهام عادی در بورس قابل معامله هستند. حق تقدم هر سهم با اضافه شدن حرف «ح» پس از نماد آن قابل شناسایی است. به‌عنوان نمونه حق تقدم ایران خودرو با نماد «خودروح» معامله می‌شود.

افزایش سرمایه از روش صرف سهام چیست؟

در این روش، شرکت سهام خود را به مبلغی بیش از قیمت اسمی و از طریق پذیره‌نویسی به فروش رسانده و تفاوت حاصل از قیمت فروش و قیمت اسمی سهام را، به حساب اندوخته منتقل یا در ازای آن سهام جدید، به سهامداران قبلی می‌دهد.

در افزایش سرمایه به روش صرف سهام به جای انتشار سهام عادی با ارزش اسمی، پذیره‌نویسی سهام جدید ناشی از این عمل به قیمت بازار انجام می‌گیرد. منظور از صرف سهام، اضافه ارزش سهام یعنی مابه‌التفاوت ارزش بازاری و اسمی سهام است. شرکت درخصوص صرف سهام سه کار انتقال اضافه ارزش به اندوخته شرکت، تقسیم نقدی اضافه ارزش به سهامداری قبلی، دادن سهام جدید به سهامداران قبلی را می‌توانند انجام دهند. در مورد فروش هم دو کار فروش با حفظ حق تقدم، فروش با سلب حق تقدم قابل انجام است.

بهترین نوع افزایش سرمایه کدام است؟

باید توجه داشت ساختار شرکت‌ها با یکدیگر تفاوت داشته و از آنجا که هر یک پیچیدگی‌های خاص خود را دارند، نمی‌توان نسخه‌ای کلی برای همه شرکت‌ها در نظر گرفت. در مجموع اما افزایش سرمایه‌ای که سبب ورود منابع جدید مالی به شرکت شود، شرایط مناسب‌تری را برای توسعه فعالیت‌ها رقم می‌زند. بنابراین افزایش میزان سرمایه از طریق آورده نقدی و همچنین صرف سهام به‌صورت کلی بهتر قلمداد می‌شوند. همچنین روش تجدید ارزیابی دارایی‌ها از آنجا که عملا پولی وارد شرکت نشده و صرفا یک عملیات حسابداری برای بهبود صورت‌های مالی شرکت محسوب می‌شود، به‌ویژه برای شرکت‌های ورشکسته و مشمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت مناسب ارزیابی می‌شود.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.